Ons gedeeld koloniale verleden
Meer dan 75 jaar lang was Congo achtereenvolgens de Onafhankelijke Congostaat, het privébezit van koning Leopold II, en een Belgische kolonie. Het koloniale bewind ging gepaard met uitbuiting, geweld, ongelijkheid en racisme. Ook Halle maakte deel uit van die geschiedenis: Hallenaren trokken naar Congo als ambtenaar, soldaat of missionaris, Halse bedrijven leverden materiaal voor spoorwegen en bouwprojecten en winkels verkochten zogenoemde koloniale waren. Sporen van dat verleden zijn vandaag nog zichtbaar in de stad.
Twee monumenten in het Albertpark maken dat verleden zichtbaar. Het eerste is het borstbeeld Leopold II van beeldhouwer Arthur Dupagne. Het werd in 1953 ingehuldigd als hulde aan de koning en aan het Belgische koloniale project. Het tweede is het Monument van de koloniale pioniers. In de volksmond wordt het ook “De witte neger” genoemd. Dit werk, ontworpen door beeldhouwer Dolf Ledel en ingehuldigd in 1932, eerde Baron Jacques de Dixmude en de Halse kolonialen die in Congo omkwamen. Ooit bedoeld als eerbetoon, vragen beide monumenten vandaag om een kritische lezing.
Leopold II blijft een omstreden figuur door het gewelddadige en uitbuitende systeem dat tijdens zijn bewind in Congo werd uitgebouwd. Na de dood van George Floyd in 2020 ontstonden wereldwijd protesten tegen racisme en kwam ook de omgang met koloniale monumenten opnieuw nadrukkelijk ter discussie. In Halle werd het borstbeeld van Leopold II beklad. Het stadsbestuur keurde die beschadiging af en benadrukte dat vandalisme geen oplossing is om maatschappelijke problemen aan te kaarten.
Na een burgerbevraging besliste het stadsbestuur in 2021 om het beeld niet te verwijderen, maar Leopold II van zijn sokkel te halen en het monument kritisch te duiden. Het monument voor de koloniale pioniers werd vergroend door het met beplanting te omgeven. Zo blijven beide beelden bewaard als historische getuigen, zonder hun oorspronkelijke verheerlijkende boodschap onbesproken te laten.
Wil je dit gedeelde verleden verder ontdekken? Verdiep je dan op de website van den AST. Je vindt er meer informatie over de kolonisatie in België en Halle en over het koloniale erfgoed dat daarvan vandaag nog getuigt. Ontdek de verhalen achter plaatsen, monumenten en andere koloniale sporen, of bekijk de publieksfolder van Dekoloniseer Halle.
