Sint-Martinusbasiliek

Bij een bezoek aan Halle is de Sint-Martinusbasiliek, de thuishaven van de zwarte Onze-Lieve-Vrouw van Halle, een absolute must!

Wanneer je de basiliek bezoekt, maak je niet alleen kennis met de rijke geschiedenis van onze stad, je kan er ook enkele meesterwerken uit de Europese kunstgeschiedenis bewonderen. Je vindt er de kanonballen die Onze-Lieve-Vrouw van Halle volgens een legende in 1489 zou hebben opgevangen in haar mantel om Halle te beschermen tegen de belegeraar Filips Van Kleef. Luister naar de verhalen die worden verteld door de vele glasramen en kom te weten hoe Halle dankzij haar zwarte miraculeuze Onze-Lieve-Vrouw uitgroeide tot bedevaartsoord. Ontdek er de unieke 14de-eeuwse apostelbeelden en beeld je in hoe de priester in vroegere tijden zijn parochianen toesprak vanop de barokke preekstoel uit de 17de eeuw. Bewonder in de Trazegniekapel het albasten retabel uit 1533 in renaissancestijl van de hand van Jan Mone en sta stil bij de graftombe van Joachim, zoon van Lodewijk XI. Vergeet vooral de prachtige doopkapel met de doopvont in geslagen koper uit 1446 niet te bezoeken. Zet ook zeker de schatkamer op je verlanglijst en bezichtig de vele koninklijke geschenken en een mysterieuze eeuwenoude boomstronk!

TIP: Download de bezoekersapp en laat je rondleiden. Ontdek de basiliek, haar bouwgeschiedenis en haar kunstwerken in tekst en beeld op je smartphone.
Meer info in het toerismekantoor.

Wil je onder leiding van een gids meer te weten komen over de basiliek? Reserveer dan snel je bezoek via het toerismekantoor.

 

Foto's (c) Stefan Dewickere

Geschiedenis

Zoals elk groot monument is deze gotische kerk ook de stille getuige van de geschiedenis die zich de voorbije eeuwen in en rondom haar heeft afgespeeld. 

De Mariadevotie kent een lange en rijke geschiedenis in Halle. Heel vroeger moet hier, nabij een boomstam waarin een Mariabeeld prijkte, een heiligdom ontstaan zijn. De huidige basiliek is gebouwd op dezelfde plaats waar vroeger de eerste Halse parochiekerk heeft gestaan. De rest van deze boomstam is nog zichtbaar in de crypte onder het koor.

De kerk is voornamelijk bekend door het altaarstuk: een zittende zwarte madonna die haar kind de borst geeft. In 1267 werd dit Mariabeeld aan de stad Halle geschonken door het gravengeslacht van Henegouwen. Het beeld maakte deel uit van de erfenis die Sofia van Thüringen had gekregen van haar moeder, de Elizabeth van Hongarije. Sofia gaf het aan haar schoondochter Machteld van Brabant. Deze zou op haar beurt haar dochter Aleydis, gravin van Henegouwen, opgedragen hebben om het aan Halle te schenken.

Mede dankzij dit beeld werd de kerk een centrum van Mariadevotie en groeide ze uit tot een bekend bedevaartsoord. In de daaropvolgende jaren werd de kerk overspoeld door duizenden pelgrims die het Mariabeeld kwamen bewonderen. De bestaande kerk werd te klein en dus werd 75 jaar later, in 1341, de eerste steen gelegd van de nieuwe kerk in gotische stijl. Toen de bouw begon stond de huidige Lievevrouwenkapel er al. Dankzij de talrijke schenkingen van pelgrims, graven en hertogen werd de kerk uitgebouwd tot een rijkelijk versierd gotische gebouw.

In 1344 werd de “Broederschap van de Onze Lieve Vrouw van Halle” opgericht. Broederschappen zijn kerkelijk goedgekeurde verenigingen opgericht door gelovigen die zich inzetten voor liefdadigheidsdoelen, de verfraaiing van missen en processies, enz. Ze hadden hierdoor maatschappelijk aanzien en vormden sterke gemeenschappen. De broederschap Onze-Lieve-Vrouw van Halle had als doel de devotie van de Zwarte Madonna te promoten. Wereldwijd bestonden er verschillende Broederschappen van Onze-Lieve-Vrouw van Halle, die haar verhaal vertelden, bewaarden en doorgaven. De broederschap Onze-Lieve-Vrouw van Halle is één van de oudste broederschappen van ons land en bestaat nog steeds. Het Guldenboek van de broederschap Onze-Lieve-Vrouw van Halle uit 1344 wordt bewaard in de crypte van de basiliek.

In 1409, werd de nieuwe kerk plechtig ingewijd door de toenmalige bisschop van Kamerijk, Pierre D’Ailly. De kerk werd gewijd aan de heilige Martinus van Tours (ook wel Sint-Maarten genoemd). Maarten staat vooral bekend om de legende van zijn mantel: bij de stadspoort van Amiens ontmoette hij ooit een verkleumde bedelaar aan wie hij de helft van zijn mantel gaf. Later werd Maarten bisschop van de stad Tours.

Ken je de legende dat Onze-Lieve-Vrouw van Halle die kanonballen zou opgevangen hebben met haar mantel? Die legende heeft haar oorsprong in een historische gebeurtenis. Aan het eind van de 15de eeuw braken in verschillende steden opstanden uit tegen het beleid van Maximiliaan van Oostenrijk (1482-1493), weduwnaar van Maria van Bourgondië. Maximiliaans militaire expansiepolitiek, de verhoogde belastingen en de ingeperkte autonomie voor de steden stuitte op verzet, o.a. in Gent, waar Filips van Kleef de leiding nam. Toen Filips van Kleef Brussel wilde veroveren werd Halle, dat aan de zijde van Maximiliaan stond, belegerd. Na twee mislukte belegeringen werd Halle in 1489 bestookt met kanonballen. Volgens de legende zou Onze-Lieve-Vrouw van Halle deze hebben opgevangen in haar mantel om Halle te redden. Haar zwarte kleur zou ze te danken hebben aan de buskruitrook, afkomstig van het afvuren van de kanonballen. Nabij de ingang van de kerk tref je een getraliede nis met kanonballen aan.

In 1946 werd de kerk door paus Pius XII tot basiliek verheven. Ze is recent gerestaureerd en blijft een populaire bedevaartsplaats.

 

Foto's (c) Stefan Dewickere